Jedynka OSK

W skrócie

• Reakcja na stresującą sytuację drogową jest wyuczonym nawykiem, a nie cecha charakteru, którą się ma albo nie ma.
• Trening w zróżnicowanym ruchu miejskim buduje ten nawyk szybciej niż jazda wyłącznie po spokojnych trasach.
• Rozpoznanie własnego wyzwalacza stresu pozwala przygotować konkretną reakcję zawczasu, zamiast improwizować.
• Powrót do jazd doszkalających po dłuższej przerwie przywraca automatyzm reakcji szybciej niż samodzielna jazda bez wsparcia instruktora.

Co dzieje się w organizmie kierowcy w chwili nagłego zagrożenia?

W ułamku sekundy po zauważeniu zagrożenia organizm przełącza się z myślenia analitycznego na reakcję odruchową. Serce przyspiesza, pole widzenia się zawęża, a dłonie automatycznie zaciskają się na kierownicy mocniej niż to potrzebne. To fizjologia, nie brak charakteru, i dotyczy każdego kierowcy, również tego z wieloletnim stażem. Problem w tym, że w tym trybie mózg sięga po najlepiej wyćwiczony wzorzec zachowania, a nie po ten najbardziej racjonalny w danej chwili.

Czym różni się reakcja wytrenowana od improwizowanej za kierownicą?

Kierowca z wytrenowaną reakcją patrzy dalej przed maskę i zauważa zagrożenie, zanim ono w pełni się rozwinie, podczas gdy kierowca improwizujący reaguje dopiero w momencie kryzysu. W naszych jazdach doszkalających to jedna z pierwszych różnic widocznych u osób wracających za kierownicę po dłuższej przerwie. Kursant z nawykiem obserwacji kilka sekund wcześniej zauważa, że pieszy przy przejściu patrzy w telefon, i już zdejmuje nogę z gazu, zanim sytuacja stanie się niebezpieczna. Kierowca bez tego nawyku hamuje gwałtownie w ostatniej chwili, co samo w sobie podnosi napięcie na kolejne kilkanaście minut jazdy.

Jak rozpoznać własny wyzwalacz stresu na drodze?

Najczęstsze wyzwalacze to korek w godzinach szczytu, wielopasmowe ronda, parkowanie równoległe pod presją innych kierowców oraz klakson od pojazdu jadącego z tyłu. Rozpoznanie własnego wzorca jest pierwszym krokiem do tego, by przestać na niego reagować improwizacją.

• Zapisz sytuacje, po których czułeś lub czułaś przyspieszone bicie serca jeszcze kilka minut po ich zakończeniu.
• Sprawdź, czy to zawsze ten sam typ sytuacji, na przykład zmiana pasa w gęstym ruchu.
• Przećwicz dokładnie ten scenariusz z instruktorem, zamiast unikać go podczas nauki jazdy.
• Zaplanuj wcześniej, jak zareagujesz następnym razem, zamiast improwizować na miejscu.

Dlaczego jazda po realnych trasach miejskich uczy więcej niż plac manewrowy?

Plac manewrowy uczy precyzji ruchów, ale nie uczy podejmowania decyzji pod presją innych uczestników ruchu, bo tam tej presji po prostu nie ma. Nasi kursanci jeżdżą po trasach obejmujących zarówno Warszawę Centrum, jak i Śródmieście, gdzie ruch jest gęsty i zróżnicowany, dzięki czemu wcześniej niż na egzaminie spotykają sytuacje faktycznie testujące opanowanie. Instruktor pyta kursanta, w którym ośrodku egzaminacyjnym planuje zdawać, i pokazuje mu trasy zbliżone do egzaminacyjnych tego ośrodka, żeby pierwsze zetknięcie z trudnym skrzyżowaniem nie nastąpiło dopiero w dniu egzaminu.

Co zrobić w konkretnej chwili, gdy sytuacja na drodze się zaostrza?

Kilka prostych działań podjętych w porę potrafi rozładować napięcie, zanim ono przełoży się na błąd za kierownicą.

• Zwiększ dystans do pojazdu z przodu, zamiast trzymać się blisko z poczucia presji czasu.
• Zredukuj prędkość, zanim wjedziesz w newralgiczny punkt, na przykład rondo lub wąską uliczkę z zaparkowanymi autami.
• Oddychaj wolniej niż zwykle przez kilka sekund, to fizycznie spowalnia reakcję organizmu na stres.
• Unikaj rewanżowania się agresywnemu kierowcy, bo eskalacja wydłuża czas ekspozycji na stres, a nie go skraca.

Kiedy warto wrócić na jazdy doszkalające, nawet mając już prawo jazdy?

Jazdy doszkalające mają sens nie tylko przed egzaminem, ale też wtedy, gdy ktoś nie prowadził samochodu przez dłuższy czas i czuje, że automatyzm reakcji gdzieś się zgubił. Prowadzimy taki pakiet zarówno dla osób po kursie oczekujących na termin egzaminu państwowego, jak i dla kierowców z prawem jazdy, którzy chcą odświeżyć pewność siebie na trudniejszych trasach, na przykład po latach jazdy wyłącznie po osiedlu.

Reakcja bez treningu a reakcja wytrenowana

Podsumowanie

• Reakcja na trudną sytuację drogową to nawyk, który buduje się przez powtarzalny trening, nie przez samą siłę woli.
• Jazda w realnym, zróżnicowanym ruchu miejskim przygotowuje do trudnych sytuacji skuteczniej niż wyłącznie plac manewrowy.
• Jazdy doszkalające mają sens zarówno przed egzaminem, jak i po latach przerwy w prowadzeniu.